Park Narodowy Jezioro Szkoderskie: przyroda, zasady i atrakcje

Ten przewodnik wyjaśnia, co park chroni i jakie zasady go zachowują. Przedstawia także przyrodę, którą Państwo spotkają, oraz zabytki ukryte na wyspach.

Co chroni park

Park obejmuje czarnogórską część Jeziora Szkoderskiego oraz pas jego stref brzegowych i wzgórz. W jego centrum leży jezioro krasowe, zasilane przez rzekę Morača i sieć podziemnych źródeł. Poziom wody rośnie i opada wraz z porami roku, zimą zalewa lasy i łąki, a późnym latem odsłania błotne płycizny.

To właśnie ten rytm ma decydujące znaczenie. Sezonowe wylewy tworzą płytkie, otoczone trzcinami żerowiska, które czynią jezioro jednym z najbogatszych w ptactwo terenów podmokłych regionu śródziemnomorskiego. Do parku należą również podmokłe łąki, lasy wierzbowe i suche krasowe zbocza ponad wodą, każde z własnymi roślinami i zwierzętami.

Wpis na listę Ramsar z 1996 roku docenił światowe znaczenie tego obszaru podmokłego. BirdLife International wymienia go jako ostoję ptaków (Important Bird Area). Są to skuteczne działania ochronne, wsparte przez strażników, sezonowe zamknięcia i egzekwowane strefy buforowe wokół najwrażliwszych miejsc.

Przyroda w parku

Na przestrzeni dziesięcioleci odnotowano tu ponad 280 gatunków ptaków. Podczas jednego rejsu o świcie wiosną mogą Państwo spodziewać się od 30 do 50 z nich.

Pelikan kędzierzawy

Symbolem parku jest pelikan kędzierzawy, największy słodkowodny ptak Europy, o rozpiętości skrzydeł sięgającej niemal trzech metrów. Jest zagrożony w skali światowej, a na Jeziorze Szkoderskim znajduje się jedna z najważniejszych kolonii lęgowych na kontynencie. Prosimy zwrócić uwagę na srebrzystoszary dziób i kędzierzawe pióra na karku. Ptaki gniazdują od marca do sierpnia na pływających platformach z trzcin. Wokół kolonii obowiązuje egzekwowana strefa buforowa 200 metrów, chroniąca lęgnące się osobniki.

Pozostałe ptaki

W trzcinach i kanałach żyją także kormorany małe, perkozy dwuczube, pięć gatunków czapli, rybitwy białowąse oraz potencjalnie zagrożona podgorzałka. Zima przynosi wielkie zgromadzenia łysek i kaczek. Pełną listę gatunków, najlepszy czas i technikę obserwacji znajdą Państwo w przewodniku po obserwacji ptaków na Jeziorze Szkoderskim.

Ryby i pozostałe życie

Pod powierzchnią jezioro jest domem dla karpi, uklei i węgorzy, które są podstawą tradycyjnego rybołówstwa i powodem, dla którego pelikanom się wiedzie. Na terenach podmokłych żyją także wydry, żółwie i płazy. Pola białych grzybieni pokrywają w lipcu i sierpniu północne zatoki.

Zasady parku i ochrona przyrody

Zasady sprawiają, że przyroda pozostaje dzika. Najważniejsze z nich dla odwiedzających:

• Prosimy zachować odległość od lęgnących się ptaków. W okresie lęgowym wokół kolonii pelikanów obowiązuje strefa buforowa 200 metrów. Zbliżenie się może sprawić, że rodzice porzucą jaja.
• Prosimy pozostać przy licencjonowanym przewodniku. Miejscowi operatorzy znają kanały i sezonowe zamknięcia oraz trzymają łodzie z dala od wrażliwych obszarów.
• Prosimy uiścić opłatę parkową. Wstęp 5 € od osoby finansuje zarządzanie parkiem i jego monitoring.
• Niczego nie zabierać, niczego nie zostawiać. Zakaz łowienia bez zezwolenia, zrywania roślin i pozostawiania śmieci.

Wybór przewodnika, który przestrzega tych zasad, jest nie tylko etyczny. Pozwala także zbliżyć się do ptaków, ponieważ dzikie zwierzęta pozostają spokojne w obecności operatorów, którym mogą ufać.

Co warto zobaczyć w parku

Poza przyrodą park kryje zaskakująco wiele historii.

Wyspiarskie monastery

Jezioro obejmuje ponad tuzin wysp. Na kilku z nich stoją średniowieczne prawosławne monastery, ufundowane przez władców z rodów Crnojević i Balšić, w tym Beška, Starčevo, Moračnik i Vranjina. Niektóre są nadal czynne i zamieszkane przez mnichów. Dotrzeć do nich można wyłącznie łodzią, dlatego pozostały tak spokojne.

Twierdze Grmožur i Besac

Grmožur to niewielka wyspiarska twierdza, która niegdyś mieściła więzienie i dzięki temu zyskała przydomek czarnogórskiego Alcatraz. Twierdza Besac góruje na wzgórzu nad Virpazarem i została wzniesiona przez Osmanów w 1478 roku. Obie świadczą o długiej historii jeziora jako spornego pogranicza.

Wsie i punkty widokowe

Karuč, wieś rybacka z 1808 roku, i opuszczona osada Dodoši leżą wzdłuż północno-zachodniego brzegu. Nad Rijeką Crnojevića punkt widokowy Pavlova Strana spogląda na zakole rzeki w kształcie podkowy. To najczęściej fotografowane miejsce nad jeziorem, a dotrą Państwo do niego drogą, całkiem bez łodzi.

Jak zwiedzić park

Jezioro leży około 40 km na południe od Podgoricy i około 50 minut w głąb lądu od wybrzeża. Większość gości przyjeżdża samochodem, ponieważ miejsce startu przy kanionie rzeki w Rijece Crnojevića nie jest połączone z transportem publicznym. Autobusy i pociągi docierają natomiast do Virpazaru. Pełny opis dojazdu znajdą Państwo w kompletnym przewodniku po Jeziorze Szkoderskim.

Sama woda jest atrakcją, a trzciny zasłaniają widok z brzegu. Rejs jest typowym sposobem poznawania parku. Czysta, ciepła woda świetnie nadaje się między czerwcem a sierpniem także do kąpieli w spokojnych zatoczkach.

Najbardziej satysfakcjonujące rejsy startują w Rijece Crnojevića. Prowadzą przez około 15 kilometrów kanionem rzeki, obok kamiennych mostów i pól grzybieni, zanim zacznie się otwarte jezioro. Rejsy z Virpazaru pomijają ten odcinek.